Türkiye’de “aile plânlaması” adıyla ele alınan bu konu oldukça tartışmalı bir konudur. Biz “doğum kontrolü” derken, Batı’nın “Siz ekonomisi zayıf, fakir bir milletsiniz; fazla çocuk yapmayınız. Fazla çocuk yaptığınız taktirde, gelecekte açlıkla karşı karşı kalırsınız” şeklinde empoze etmeye çalıştığı bir doğum kontrolünü kastetmiyoruz.
Bir ailenin istediği kadar çocuk yaptıktan sonra “bu kadarı yeter” dediği zaman, onlara yardımcı olmayı kastediyoruz.
DOĞUM KONTROLÜNÜN ÇEŞİTLERİ
Geri Çekilme:
Bilinen en eski doğum kontrol usulüdür. Erkeğin, eşi ile birleştiği zaman, tam meninin geleceği sırada çekilerek onu dışarı boşaltmasıdır. Peşinen söylemeliyiz ki, bu teknik yüzde yüz etkili değildir. Yapılan araştırmalar, bu şekilde korunan yüz aileden yirmisinin çocuk sahibi olduğunu göstermektedir.
Takvim Usulü:
Ayhalinin ilk altı günlük kanamalı devre hariç, ki bu devrede cinsel birleşme sağlık açısından yasaktır, diğer günlerde yapılacak birleşmelerde hamilelik tehlikesi yoktur.
1-6. günler Kanamalı dönem.
7-9. günler Tehlikesiz birinci dönem
10-17. günler Yumurtanın döllendiği, yâni hamileliğin başladığı dönem.
18-28. günler Tehlikesiz ikinci dönem.
NOT: Bu ayırıma doğum kontrolünde “takvim usulü” denir. Tehlikesiz olarak belirttiğimiz dönemler, ancak ayhalini düzenli gören kadınlar için geçerlidir.
Sperm Öldürücüler:
Erkek üreme hücrelerini öldürerek yumurta ile buluşmalarını önlemek için rahim yoluna boşaltılan köpük, tablet ve merhem gibi kimyevi maddelerdir. Her birinin nasıl kullanılacağı madde ile birlikte ambalajın içine konmuş prospektüslerde tarif edilmiştir. Çoğu, birleşmeden bir saat önce kullanılmaktadır. Reklâmlara aldanmamak lâzımdır. İddia edildiği gibi, fazla koruyuculuk özelliğine sahip değildirler.
Lavaj
Birleşmenin hemen arkasından rahim yolunun basınçlı soğuk su ile yıkanması usulüdür. Bu iş için imal edilen lavaj torbaları ve lavaj pompaları vardır. Ayrıca lavaj suyuna katılacak koruyucu tozlar da satılmaktadır. Bu tekniğin de fazla garantisi yoktur.
Kaput (Prezervatif):
Erkek tarafından, birleşmeden önce, penis üzerine geçirilen plâstik bir torbadır. Eczanelerde altılı ve onikili paketler halinde satılmaktadır. Birleşme sırasında yırtılma ve sıyrılmasının dışında bir riski yoktur. Bu riskini göz önünde bulunduran imalatçılar, rahim yoluna boşaltılan bir sperm öldürücü ile birlikte kullanılmasını tavsiye etmektedirler.
Hassas mizaçlı kadınlarda, alerjik diyebileceğimiz bir rahatsızlık hissi doğurduğu vakalar çoktur.
Ağızdan Alınan Haplar
Tıptaki adı “Oral Kontraseptifler” olan bu tabletler değişik isim altında imal edilmekte ve eczanelerde satılmaktadır. Kadın tarafından alman haplar, içersindeki östrojen ve progesteron hormonları vasıtasıyla yumurta (dişi üreme hücresi) oluşumunu engellemektedir. Genellikle 21′lik tablet kutuları halinde satılır. Her gün bir tane alınır. Bittikten sonra 7 gün istirahat edilir. Bu 7 gün içinde, doğum kontrol tabletleriyle birlikte satılan vitamin ve demir ihtiva eden haplardan alınır. Doğum kontrol haplarıyla karışmasın diye ayrı renklerde imâl edilirler.
Doğum kontrol hapları etkili bir koruyucu olduğu halde, bazı bünyeler için tehlikeli yan etkileri vardır.
Bu hapları kullanması tehlikeli olan hanımları şöyle sıralayabiliriz.
* Karaciğeri bozuk veya yaralı olanlar.
* Epilepsi (sara) nöbeti olanlar.
* Kalp hastalığı olanlar.
* Guatr (tiroid bezi) hastalığı olanlar.
* Safrakesesi hastalığı olanlar.
* Yaşı 35′in üzerinde olanlar.
* Ameliyat gerektiren bir hastalığı olanlar.
* Devamlı rahim akıntısı olanlar.
* Süt veren anneler.
* Migreni olanlar.
* Hamileliği kesinleşmiş olanlar.
* Böbrek hastası olanlar.
* Sigara ve alkole düşkün olanlar.
* Hiç doğum yapmamış kadınlar.
* Ayhali düzensiz olanlar.
* Varisi olanlar.
* Astımı olanlar.
* Çok şişman olanlar.
* Mide ve barsak hastalığı olanlar.
* Kansızlık çekenler.
* Sinirli bir mizaca sahip olanlar.
DİKKAT: Yukarıdaki uzun listeden anlaşılacağı gibi doğum kontrol hapını ancak sağlığı yerinde kadınlar kullanabilir. Ancak, uzun müddet doğum kontrol hapı alan sağlıklı kadınlarda da bazı yan etkiler ortaya çıkmaktadır.
Doğum Kontrol Haplarının Yan Etkileri:
* Ayhalinde düzensizlikler veya ayhalinin hiç görülmemesi.
* Baş ağrısı, ruhi sıkıntılar.
* Rahim akıntıları.
* Memelerde şişlik ve ağrı.
* Şişmanlama.
* Yüzde lekeler.
* Kalp çarpıntıları.
* Damar tıkanıklıkları.
* Kan basıncında artış.
* Beyin kanaması ve buna bağlı felçler.
* Safra kesesinde taşların ortaya çıkması.
* Böbrek rahatsızlıkları.
* Hazım bozuklukları.
DİKKAT: Hanımlar, arkadaş veya komşu tavsiyesi ile rastgele bir doğum kontrol hapı kullanmamalı; mutlaka umumi bir muayeneden geçtikten sonra doktorun tavsiye edeceği haplardan almalıdır.
Rahimiçi Araçlar:
“Diyafram” ve “Spiraller” olmak üzere iki grup altında imal edilen mekanik korunma araçlarıdır. Hassas bünyelerde alerji ve kanamalara sebep oldukları için fazla tercih edilmezler. Hangi tip aracı kullanacağına doktor karar vermekte, yine doktor tarafından takılmaktadır.
